Татар м?кт?пл?рене? 10 нчы сыйныфында укучылар ?чен татар ?д?биятыннан эш программасы


Татарстан Республикасы Чистай муниципаль районы
гомуми белем бирү муниципаль учреждениесе
Татар Сарсазы урта мәктәбе
“Каралды”
Методик берләшмә җитәкчесе:
Паукова Н.Н.________
Беркетмә №1,
“ 20” август 2012 ел. “Килешенде”
Уку-укыту эшләре буенча директор урынбасары: ______Шәйхетдинова И.Ш.
“25” август 2012 ел. “Расланды”
Мәктәп директоры:
______Митаева Н.Х.
126 нчы номерлы боерык,
«31»август 2012 ел.

ТАТАР УРТА ГОМУМИ БЕЛЕМ БИРҮ МӘКТӘБЕНЕҢ
10 НЧы СЫЙНЫФЫ ӨЧЕН
ТАТАР ӘДӘБИЯТЫННАН ЭШ ПРОГРАММАСЫ
Төзүче: Гарипова Язилә Рөстәм кызы,
Татар Сарсазы гомуми урта белем бирү мәктәбенең
югары категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

2012 - 2013 нче уку елы
Аңлатма язуы
Программа түбәндәге дәүләт документларына нигезләнеп язылды:
“Мәгариф турында” Россия Федерациясенең Законы
“Татарстан Республикасы дәүләт телләре һәм Татарстан Республикасында башка телләр турында” Татарстан Республикасы Законы (2004 ел, 1 июль).
“2004-2013 нче елларга Татарстан Республикасы дәүләт телләрен һәм Татарстан Республикасында башка телләрне саклау, өйрәнү һәм үстерү буенча Татарстан Республикасы Дәүләт программасы” (2004 ел, 11 октябрь).
Татар әдәбиятыннан гомуми белем бирүнең дәүләт стандарты. ТР Мәгариф һәм фән министрлыгы. – Казан, 2008.
Татар урта мәктәпләре өчен әдәбият программалары (5-11 нче сыйныфлар). – Казан: “Мәгариф” нәшрияты, 2010.
Дәреслек: 10нчы сыйныф өчен әдәбият дәреслеге. М.Х.Хәсәнов, А.Г.Әхмәдуллин, Ф.Г.Галимуллин, И.З.Нуруллин. Мәгариф. 2005.
Хрестоматия: 10нчы сыйныф өчен әдәбияттан хрестоматия дәреслеге. А.Г.Әхмәдуллин, Ф.Г.Галимуллин. Мәгариф. 2005.
. Программа 10 нчы сыйныфта татар әдәбиятын тирәнтен өйрәнүне күздә тота. Татар әдәбиятыннан эш программасы“Татар Сарсазы урта гомуми белем бирү мәктәбе” муниципаль белем бирү учреждениесенең 2012-2013 нче уку елына төзелгән Базис укыту планының 2вариантына нигезләнеп төзелде. Укыту планы нигезендә татар әдәбиятын өйрәнүгә атнага 4 сәгать исәбеннән 35 атнага 140 сәгать вакыт бирелә.
Матур әдәбият, иң әүвәл, кешене, аның эчке дөньясын сурәтли, кешенең башкаларга, табигатькә, җәмгыятькә, яшәешкә мөнәсәбәтен күрсәтә. Аның төрле үсеш чорларында бу сурәтләүләр, мондый мөнәсәбәтләр төрле сыйфат алган, үзенчәлекле булган. Төрле чор әдәбиятларын, язучыларын, әсәрләрне асылда кешегә кешелекле, миһербанлы мөнәсәбәт яки кешегә кешелексез, кимсетүле караш, аларның сыйфаты аерып тора, үзенә генә хас билгеләр белән бизи яки чуарлый. Укучыларга менә шуларны җиткерүне күздә тотып төзелде әлеге программа.
Программада әдәби әсәрләрне өйрәнгәндә укучыларның сөйләм телен һәм язу культурасын үстерүгә һәрчак игътибарлы булуны исәпкә алган эшләр дә бирелде. Укучыларның мөстәкыйль әдәби иҗатка омтылышларын мөмкин кадәр үстерү өчен иҗади биремле эшләр (БДИга хәзерлек максатыннан)- минем мөһим бурычларымның берсе. Гомумкешелек кыйммәтләрен һәм конкрет тарихилыкның тыгыз мөнәсәбәтен аңлау юнәлешендә әсәрләр уку, аларны анализлау һәм шәрехләү дә максат итеп куелды.

9-11 нче сыйныфларда татар әдәбиятыннан урта (тулы) гомуми белем бирүнең максатлары
Татар әдәбиятының тарихи барышы турында гомуми караш булдыру.Татар әдәбиятының барышын, аның аерым чорлардагы торышын, чор әдәбиятының йөзен билгеләүче язучылар иҗатын анализларга һәм бәяләргә өйрәтү.
Әдәби-теоретик белемнәр нигезендә әдәби әсәрнең, язучы иҗатының, чор әдәбиятының, гомумән, татар әдәбиятының үзенчәлекләрен табарга күнектерү.
Текст һәм башка мәгълүмати чаралар белән эшләү, аннан кирәкле мәгълүматны ала белү һәм аны тиешенчә үзгәртә алу күнекмәләрен үстерү.
Иҗади фикерләүдәге уртак һәм милли үзенчәлекләрне танырга өйрәтү.
Бурычлар
Өйрәнелгән әдәби әсәрләрне чорларның үсеш тәртибендә системалы итеп күзалларга ярдәм итү.
Әдәби әсәрнең эстетик кыйммәтен, төрен һәм жанрын билгеләргә өйрәтү.
Әдәби әсәрне анализлау күнекмәләре булдыру.
Шигъри текстларны яисә чәчмә әсәрләрдән өзекләрне ятлату.
Укучыда үз-үзен тәрбияләү күнекмәләре булдыру.
Бәхәсләрдә катнашу, оппонентларның фикерен исәпкә алып, үз карашларыңны раслау һәм дәлилләү күнекмәләре булдыру.
Рефератлар, докладлар әзерләргә өйрәтү.
Әдәби әсәрләр һәм ирекле темалар буенча сочинение язу күнекмәләрен үстерү.
Әдәбият теориясе, әдәбият тарихы, сәнгатьнең башка төрләре бергәлегендә укучыда әдәбиятны мөстәкыйль үзләштерерлек күнекмәләр булдыру һәм әдәбият-сәнгать белән даими кызыксыну тәрбияләү.
Матур әдәбиятта халык тарихы, милләт язмышы гәүдәләнешенә укучыларның игътибарын туплау.
Укучыда мәктәпне тәмамлап чыккач та матур әдәбият укуга ихтыяҗ булдыру.
Әдәби әсәрнең эстетик кыйммәтен, поэтикасын аңларлык эстетик зәвык булдыру.
Укучыларда кешелеклелек, горурлык, үз кадереңне белү хисләре тәрбияләү.
Укучыларының белем дәрәҗәсенә таләпләр
Әдәби-тарихи процессның төп закончалыкларын, этапларын, чор әдәбиятына зур өлеш керткән әдипләр иҗатын белү.
Мәктәп курсында өйрәнелгән әсәрләрне чорларның үсеш тәртибендә өзлексез барыш итеп күзаллау.
Әдәбият тарихы һәм теориясе буенча белемнәргә (тема, проблема, идея, пафос, образлар системасы, сюжет-композиция, телнең сәнгати сурәтләү чаралары, әдәби деталь) нигезләнеп, әдәби әсәрне анализлау һәм шәрехләү.
Әсәрне чорга хас әдәби юнәлеш белән бәйлелектә тикшерә һәм аңлата белү.
Классик әдипләребезнең тормыш һәм иҗат юлларының төп фактларын белү.
Әдәбият теориясенә караган иң әһәмиятле төшенчәләрне, аларның билгеләмәләрен белү (әдәби процесс, иҗат методы, сәнгатьчә алымнар-чаралар, анализ төрләре, язучының стиле, әдәбият һәм чор, шәхес һәм җәмгыять бәйләнешләре).
Татар әдәбиятында традицияләр һәм яңару процессы, жанрлар үсеше турында гомуми күзаллау булу.
Формалаштырылырга тиешле күнекмәләр
Әдәби әсәрне иҗтимагый һәм мәдәни тормыш күренешләре белән бәйлелектә аңлау.
Өйрәнелгән әсәрләр буенча яки бирелгән тема буенча сочинение яза белү.
Тәкъдим ителгән яки укучы үзе сайлаган әсәрләрне (шигырь, проза) яттан сөйләү.
Язучыларның иҗатларын, әсәрләрен чагыштырып уртак һәм аермалы якларын аңлата, бәяли белү.
Татар һәм рус телендәге әсәрләргә телдән һәм язмача фикереңне белдерә, аларга бәя бирә алу.
Дәреслек белән эшләү, конспектлар төзү, белешмә әдәбияттан (төрле сүзлекләрдән, тәнкыйть материалларыннан, фәнни чыганаклардан һ.б.) файдалану күнекмәләре булу.
Уку елы ахырына укучыларның әзерлек дәрәҗәсенә тәлапләр:
тәкъдим ителгән эпик, лирик һәм драматик әсәрләрне уку һәм аларга үз мөнәсәбәтең, бәяң булу;
сайлап алган әсәрнең (кыскача, тулы, аерым бүлекләренең) эчтәлеген сөйли белү;
эпик әсәр буенча изложение язу;
әдәби әсәрнең төрләрен (хикәяләп язылган әсәр, шигырь, пьеса) аера алу;
сайлап алып (яки тәкъдим ителгән) язучының тормыш юлын, иҗатын сөйләү;
әдәби әсәрнең төрен, жанрын исбатлау;
әдәби әсәрнең темасын, төп фикер – идеясен билгеләү;
әдәби әсәр героена характеристика бирү;
эпик әсәрнең бер өлешен образлы сөйләү, цитаталар китерү;
шигырьне яттан белү яки прозадан өзекне яттан сөйләү;
әсәрнең сәнгать күренеше икәнлеген аңлата алу;
бер яки берничә әсәр геройларын чагыштырып, уртак һәм үзенчәлекле якларын табу;
төрле әсәрләрнең проблемаларын яки темаларын чагыштыру, үзенчәлекләрен билгеләү;
әдәби әсәрнең әһәмиятен, кыйммәтен, үзенчәлекләрен дәлилле итеп аңлата, исбатлый белү;
сәнгатьле итеп яттан әсәр яки өзекләр сөйләү;
әдәби әсәрне чор белән бәйләп характерлау, чорның уңай сыйфатларын, төп кыйммәтләрен таба белү;
әсәрдә сюжет элементларын аера, композициясен, тел-сурәтләү чараларын күрсәтә, аңлата белү;
автор фикерен һәм әсәргә үз мөнәсәбәтең, фикереңне аңлату;
автор сөйләмен һәм персонажлар телен анализлау;
әдәби әсәрләр буенча сочинение язу;
теге яки бу чордагы татар әдәбиятының төп проблемаларын бәйләнешле итеп аңлату;
татар, рус (яки башка халыкларның) әдәбиятларында бер төрдәге темага язылган әсәрләрне чагыштыру, милли үзенчәлекләрен ачыклау;
өстәмә укыган әсәргә, спектакль яки фильмга бәяләмә язу;
ирекле темага сочинение язу (әдәби материалдан, тормыштан алган тәэсирләреңнән файдаланып).
Методик кулланмалар:
1.А.Г.Яхин.Әдәбият-10.Казан, Мәгариф,2007
2Д.Ф.Заһидуллина, М.И.Ибраһимов, В.Р.Әминева. Әдәби әсәргә анализ ясау. Казан, “Мәгариф” нәшрияты, 2005.
3Т.Н.Галиуллин. Әдәбият – хәтер хәзинәсе. Укытучылар, педагогия көллиятләре һәм югары ук йортлары студентлары өчен кулланма. Казан,“Мәгариф” нәшрияты, 2008.
4М.Ш.Җәләлиева.Әдәбиятта тойгы катламнары. Казан,“Мәгариф” нәшрияты, 2005.
5.Х.Миннегулов. Гаяз Исхакыйның мөһаҗирлектәге иҗаты. Казан, Татарстан китап нәшрияты, 2004.
6.Р.Даутов. Балачак әдипләре. 1, 2, 3нче том. Казан, “Мәгариф” нәшрияты, 2002, 2004, 2005.
7.Заһидуллина Д.Ф. Мәктәптә татар әдәбиятын укыту методикасы. – Казан: “Мәгариф”, 2004.
8.Заһидуллина Д.Ф., Әминева В.Р., Ибраһимов М.И. Әдәби әсәр: Өйрәнәбез һәм анализ ясыйбыз. – Казан: “Мәгариф”, 2007.
9.Бердәм республика имтиханына әзерләнү өчен ярдәмлек. Татар әдәбияты. – Казан: РИЦ “Школа”, 2008.
10.Олимпиадага әзерләнү өчен ярдәмлек (татар әдәбияты). – Казан: РИЦ “Школа”, 2004.
11.Заһидуллина Д.Ф. Татар әдәбияты: Теория.Тарих. – Казан: “Мәгариф”, 2004.
12.Әдәбият белеме: Терминнар һәм төшенчәләр сүзлеге. – Казан: “Мәгариф”, 2007.
13.Әдһәмова Г.М. Әдәбият дәресләрендә укучыларны комплекслы тәрбияләү. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1981.
14.Поварисов С.Ш. Мәктәптә әдәби әсәрләрнең телен өйрәнү. - Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1978.
15.Син кайттың, Исхакый, Ватанга. – Казан: РИЦ “Школа”, 2008.
16.Татар әдәбиятын системалы укыту: эзләнүләр һәм тәҗрибә. – Яр Чаллы: ӨПББИ, 2006.
17.Дәрес эшкәртмәләре үрнәкләре. Татар теле һәм әдәбият. I кисәк. – Казан: РИЦ “Школа”, 2005.
18.Шакирҗанова Ә.Б. Татар әдәбиятыннан дәрестән тыш эшләр. - Казан: РИЦ “Школа”, 2004.
19.Гыймадиева Н.Г. Дәрестә һәм дәрестән соң. – Казан: “Яңалиф”, 2004.
20.Трофимова С.М. Татар теле һәм әдәбияты укытучысына. – Казан: “Яңалиф”,2005.
21.Хәбибуллина З.Н., Фәрдиева Х.Г. 5-11 нчы сыйныфларда татар теле һәм әдәбиятыннан дәрестән тыш эшләр. – Казан: “Мәгариф”, 2000.
22.Исламов Ф.Ф. Әдәби викториналар - әдәбиятка, сәнгатькә мәхәббәт тәрбияләүдә кыйммәтле чара. – Казан: Татарстан Фәннәр Академиясе Ш.Мәрҗани исемендәге Тарих институты, 2005.
23.Ганиева Ф., Яруллина Р., Саттарова А. Татар драматурглары: библиографик белешмәлек. – Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2007.
24.Минһаҗева Л.И., Мияссарова И.Х. Татар балалар әдәбияты. – Казан: “Хәтер” (ТаРИХ), 2009.
25.Минһаҗева Л.И., Мияссарова И.Х. Татар балалар әдәбиятыннан хрестоматия.1том. – Казан: “Хәтер” (ТаРИХ), 2010.
Программаның төп эчтәлеге.
№ Темалар Әсәрләрне өйрәнү Класстан тыш уку Бәйләнешле сөйләм үстерү Әдәбият теориясе Төп программада әсәрләрне өйрәнү өчен каралган
сәгать саны Эш программасында әсәрләрне өйрәнү өчен
сәгать саны Кереш. 4 4 Иҗат методы турындагы төшенчәне киңәйтү. Гаяз Исхакый. Иҗаты һәм тормыш юлы. Романнары, повестьлары, драма һәм комедияләре турында мәгълүмат. 9 10 1 2 “Конфликт” төшенчәсен тулырак аңлату. Иҗтимагый конфликт. Конфликтның башка төрләре. Ф.Әмирханның тормышы һәм иҗаты. “Хәят” повесте. Хикәяләре.
2 3 Психологик анализ турында төшенчә. Мәхмүт Галәүнең тормыш юлы, иҗаты. “Болганчык еллар” романын уку. 0 2 2 Әдәбият теориясе .Сюжет. Г.Ибраһимовның тормыш юлы, иҗаты. Беренче әсәрләре. “Яшь йөрәкләр” романы. “Казакъ кызы” романы. “Тирән тамырлар” романы. 9 9 2 4 Әдәбиятның интернациональ мәгънәсе. Стиль турында төшенчә. Эпиклык. Ш.Камалның биографиясе, иҗатына күзәтү. “Акчарлаклар” повесте. 2 2 1 ХХ йөз башы татар прозасы ирешкән уңышларны гомумиләштерү. 1 1 ХХ йөз башы татар поэзиясенә күзәтү. 1 1 Г.Тукай. Тормыш баскычлары. Шагыйрьнең беренче иҗат тәҗрибәләре. Милли поэзиягә Тукай керткән яңалыклар, табышлар. Г.Тукай турында тәнкыйтьчеләр һәм әдәбият фәне. Тукай иҗатының йогынтысы. Тукай – тәнкыйтьче, халык авыз иҗаты һәм милләт тарихы турында хезмәтләре. 7 11 1 2 .Әдәбият теориясе.Төп композицион алымнар Дәрдемәнд. Шагыйрьнең тәрҗемәи хәле. Дәрдемәнд шигырьләрендә лирик герой. 3 4 Татар шигыре Әдәбият теориясе .Шигырь төзелеше.төзелеше, үзенчәлекләре, гомуми билгеләре. Поэзия төрләре. Сәгыйть Рәмиев. Тормышы һәм иҗат юлы. 4 4 1 2 Әдәбият теориясе.Романтизм. М.Гафури иҗатына күзәтү. 6 3 Н.Думавиның тормышы һәм иҗатына күзәтү. Шигырьләре. Иҗатының әһәмияте. 4 ХХ йөз башы татар шигърияте буенча үткәннәрне кабатлау. 1 2 ХХ йөз башы драматургиясенә күзәтү. Фәтхи Бурнаш. Мирхәйдәр Фәйзи.
4
5
2 Г.Камалның тормышы һәм иҗат юлы. “Банкрот” комедиясе. Драматургның совет чорындагы иҗат эшчәнлеге турында кыскача мәгълүмат бирү. 4 4 1 2 . Сатира турында тулырак төшенчә бирү. Сатирик конфликт үзенчәлекләре Г.Коләхмәтовның тормыш юлы. Г.Коләхмәтов – социализм тәгълиматын актив пропагандалаучы. “Яшь гомер” драмасы. Г.Коләхмәтов иҗатының әһәмияте. 3 3 1 Пьесаның төзелеше һәм стилистик үзенчәлекләре. Сәхнә әсәрендә сәнгатьчә детальләрнең, ремаркалар, афиша, пауза, репликаларның роле. ХХ йөз башы әдәбиятына күзәтү рухында йомгак. 2 2 Совет хакимияте башланганда татар әдәбияты. 2 2 20 нче еллар әдәбияты. Әдәби процесска характеристика. 3 3 Һ.Такташның тәрҗемәи хәле, иҗаты, шәхесе. Беренче чор иҗатында гомумкешелек кыйммәтләре чагылу. Мәхәббәт, ата-ана һәм балалар мөнәсәбәтләрен иң изге, бөек хисләр төсендә җырлау. “Киләчәккә хатлар” поэмасы. 5 4 1 2 Шигырь төзелеше турында мәгълүматларны киңәйтү, бербөтен төшенчә тудыру. Ф.Әмирхан. “Шәфигулла агай” 2 2 Гипербола. Шарж. К.Тинчуринның тормыш юлы. Драматургиясе, төп әсәрләре. “Американ”. К.Тинчурин иҗатының әһәмияте. 4 5 1 2 ӘТ: Пьесаның төзелеше һәм стилистик үзенчәлекләре. Сәхнә әсәрендә вәнгатьчә детальләрнең, ремаркалар, афиша, пауза, репликаларның роле.Комедия жанры турында бербөтен төшенчә тудыру. Гәрәй Рәхим 0 2 2 Ф.Бурнаш,Д.Фәтхи
әсәрләре 0 1 1 Ел буена үткәннәрне кабатлау. Йомгаклау. 1 2 78+10б.с+14к.т+3 99 10 21 10 Барысы 105
140 Төбәк компоненты
дәрес тәртибе темалар
1. Кереш.
3,7. Гаяз Исхакый. Иҗаты һәм тормыш юлы
12. Ф.Әмирханның тормышы һәм иҗаты.
21. Ш.Камалның тормыш юлы, иҗаты
22. ХХ йөз башында татар прозасы ирешкән уңышлар
23. ХХ йөз башында татар поэзиясенә күзәтү.
24. Г.Тукайның тормыш юлы, иҗаты
31. СәгыйтьРәмиевның тормыш юлы, иҗаты
37. Нәҗип Думавиның тормыш, иҗат юлы
61-62 Фатих Әмирхан иҗаты
Электрон әсбаплар
Әсбап төре Исеме Сыйныф
Мультимедияле программа. Гаяз Исхакый. Әдипнең тормыш юлы һәм иҗаты. 7-11
Мультимедияле программа. Effecto studios, 2005. Габдулла Тукай. Тормыш юлы һәм иҗаты. 5-11
Рус, татар, инглиз һәм немец телләрендә мультимедияле басма. ООО “Мастер”. Габдулла Тукай. DVD.
1 нче том: “Тукай хакында”, “Галерея”.
2 нче том: Шигырҗләр, поэмалар. 5-11
Комплект - 6 CD Татар әдәбияты дәресләренә фонохрестоматия - “Аксу” студиясе, 2008. 5-11
Татарстан мәдәни традицияләрен саклау һәм үстерү буенча “ВАМИН” Фонды. Дисклар коллекциясе. 2009. Габдулла Тукай. Энциклопедия.
DVD - Сайланма әсәрләр. Телеспектакль (татар телендә).
DVD – Тукай. Фильм (татар, рус һәм инглиз телләрендә).
DVD – Тормышы һәм иҗаты (татар һәм рус телләрендә).
CD – Шигырьләр. Аудиокитап (татар телендә). 5-11
Укыту-методик комплекты
Дәреслек: Әдәбият (ХХ йөз башы һәм 20 нче еллар): татар урта гомуми белем бирү мәктәпләренең 10 нчы сыйныфлары өчен дәреслек / М.Х.Хәсәнов, А.Г.Әхмәдуллин, Ф.Галимуллин, И.З.Нуруллин; А.Г.Әхмәдуллин редакциясендә. – Казан: Мәгариф, 2005.
Татар урта гомуми белем бирү мәктәпләренең 11 нче сыйныфы өчен дәреслек / Яхин А.Г.– Казан: Мәгариф, 2008.
Хрестоматия: А.Әхмәдуллин, Ф.Галимуллин. “Әдәбияттан хрестоматия”, 10 нчы сыйныф, “Мәгариф” нәшрияты, Казан, 2005.
Татар әдәбиятыннан 10 нчы сыйныф өчен тематик планлаштыру.
Атнага 4 сәгать исәбеннән (35 атна, 140 сәгать)
Әсәрләрне өйрәнү –99сәгать, сөйләм үстерү – 21 сәгать, дәрестән тыш уку – 10 сәгать,теория материалын өйрәнү-10
№ Тема Сәг. Материал үзләштерүнең планлаштырылган нәтиҗәләре Укучылар эшчәнлеге
яки укыту эшчәнлеге төрләре Срок факт
1 Кереш. XX йөз татар әдәбиятында илдәге сәяси хәлләр Гасыр үзенчәлекләре. Татар әдәбиятының сикәлтәле юллары. Әдәбият-сәнгать үсешен тәэмин иткән алшартлар һәм сәбәпләр.Сүз сәнгате үсешенең яңа күтәрелеше.
1 Укучыларда матур әдәбият белән кызыксыну хисләре тәрбияләү. Чор үзенчәлекләре белән таныштыру. ХХ йөз татар әд-ында илдәге һәм дөньядагы сәяси-иҗтимагый хәлләр, социаль тетрәнүләр. Татар әд-ның яңа жанрларга баюы. Халыкчан әдәби телнең формалашуы һәм үсүе. Язуда ике графика алмаштыруның матур әд. үсешенә тискәре йогынты ясавы.
Татар әд-ның яңа жанрларга баюы. Халыкчан әдәби телнең формалашуы һәм үсүе. Язуда ике графика алмаштыруның матур әд. үсешенә тискәре йогынты ясавын белү. 1.Уку елына эш планы белән таныштыру.
2. Тарихи чорга, әдәбият белән бәйләп, характеристика бирү.
3.Дәреслек белән эш.
Актуальләштерү. Укучыларның ХХ гасыр башы вакыйгалары турында ниләр белүен ачыклау: 1905, 1906, 1914, 1917, 1918-1921 еллар нәрсә сөйлиләр? Әңгәмә.
3.09 2 Шәхес культы һәм татар әдәбияты. Гасыр үзенчәлекләре. Татар әдәбиятының сикәлтәле юллары. Әдәбият-сәнгать үсешен тәэмин иткән алшартлар һәм сәбәпләр.Сүз сәнгате үсешенең яңа күтәрелеше.
1 Илдәге үзгәрешләр белән бәйләп, шәхес культы чорында татар әдәбияты, татар язучыла-рының язмышы белән танышу. Шәхес культы һәм татар язучылары. Сәясиләштерелгән тоталитар система һәм татар әдәбияты турында белү 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар
3.Конспектлау.
5.09 3 XX йөз башы татар әдәбиятына күзәтү Язучы һәм милләт. 1 1905-1907 еллар инкыйлабы тудырган шартларда милли әд-ның чәчәк атуы. Язучы һәм милләт язмышы Илдәге үзгәрешләр белән бәйләп, шәхес культы чорында татар әдәбияты, татар язучыла-рының язмышы белән танышу.
1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар
3.Конспектлау.
6.09 4 XX йөз башы татар әдәбиятына күзәтү.: 1 Татар әдәбиятының жанр, стиль ягыннан баюы. Әдәби юнәлешләр. Реализмның төрле тармак-төсләре. Пролетар әдәбият юнәлеше барлыкка килү. Романтизм агымы. Символизм, акмеизм, модернизм өлкәсендәге тәҗрибәләр.Язучы һәм милләт язмышы турында белү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар
3.Конспектлау.
7.09 5 Әдәбият теориясе Әдәби юнәлешләр һәм агымнар. Модернизм (символизм,акмеизм имаженизм,футуризм һ.б.), өлкәсендәге тәҗрибәләр. 1 Иҗат методы тур . белү Реализмның төрле тармаклары-мәгърифәтчелек, тәнкыйди,социалистик реализм турында белү. Модернизм(символизм,имаженизм,футуризм) турында белү. Пролетар әдәбият юнәлеше барлыкка килү. Романтизм агымы. Символизм, акмеизм, модернизм өлкәсендәге тәҗрибәләр.Язучы һәм милләт язмышы. Стильләр ягыннан баюын белү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар
3.Конспектлау 10.09 6 1 Гаяз Исхакый- язучы һәм көрәшче. Әдипнең тормыш юлы һәм иҗаты 1 Татар халкының бөек улы Г.Исхакыйның тормыш юлы, милләт язмышы өчен көрәше белән таныштыру. Иҗатына күзәтү ясау. Укучыларда милли үзаң тәрбияләү.
Патша хөкүмәтенә каршы көрәше. Әдипнең милләт язмышы өчен борчылуы, татар милләтенең дини һәм колониаль изелүенә каршы чыгышлары, милли азатлык көрәшендә катнаша башлавы. Исхакыйның көрәш юлы. Беренче әсәрләренең XIX гасыр әд. белән ХХ йөз башы әд-ына күчеш әсәрләре булуы. Төп проблемалар һәм образлар, язучы әсәрләрендә яңа әд-ның нигезләре салынуын белү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Р.Рәкыйпов “Яуширмә” шигыре белән танышу.
3.Чыгышлар. 12.09 7
Г.Исхакыйның башлангыч чор иҗаты. Кәләпүшче кыз”; “Бай угълы”; «Өч хатын белән тормыш»,”Ике гашыйк”, “Иң саф бер фидакарь”әсәрләре 1 Татар халкының бөек улы Г.Исхакыйның тормыш юлы, башлангыч чор иҗаты белән таныштыру. Иҗатына күзәтү ясау. Укучыларда милли үзаң тәрбияләү. Кәләпүшче кыз”; “Бай угълы”; «Өч хатын белән тормыш»,”Ике гашыйк”, “Иң саф бер фидакарь”әсәрләрендә үздырылган милләт язмышы һәм социаль тигезлек өчен көрәш фикерләре. Әсәрләрнең үзәген тәшкил иткән конфликт – иске белән яңа тартышы. Әсәрләрдә милли характерның, милли гадәт-йола үзенчәлекләрнең гәүдәләнеше. Төп проблемалар һәм образлар, язучы әсәрләрендә яңа әд-ның нигезләре салынуын белү.
1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы. 3.Хрестоматиядәге үрнәкләр белән танышу,анализлау.
13.09 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы. 3.Хрестоматиядәге үрнәкләр белән танышу,анализлау.
13.09 8 ”Сөннәтче бабай” повесте2 1 Романның эчтәлеген аңлап укуларына ирешү, әсәрдә шул чор идеяләренең гәүдәләнешен күрсәтү, укучыларда гореф-йолаларга тугрылык тәрбияләү Әсәрнең халыкчан җирлеге. Сөннәтче картның рухи дөньясы, рухи кичерешләренең нечкә борылышлары, гадәт-йолаларга тугрылыкның кеше рухын матурлавы, кешене кеше итеп яшәтүе һәм шәхес буларак күтәрелүен белү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү. 14.09 9 .”Остазбикә” әсәре3 1 Әсәрләрдә милли характерның, милли гадәт-йола үзенчәлекләрнең гәүдәләнеше.Укучыларда мәрхәмәтлелек, сафлыкка омтылыш тәрбияләү 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү 17.09 10 .
Г.Исхакыйның “Ике йөз елдан соң инкыйраз” әсәре.4 1 “Ике йөз елдан соң инкыйраз” повестеның татар әд. һәм милләтнең үзаңы өчен әһәмияте. Татар халкының бөек улы Г.Исхакыйның башлангыч чор иҗаты белән таныштыру, иҗатына күзәтү ясау. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы. 19.09 11 .Г.Исхакый “Теләнче кыз” әсәренә анализ. “Тормышмы бу?”,”Мулла бабай”әсәрләре.5 1 Романның эчтәлеген аңлап укула-рына ирешү, әсәрдә шул чор идеяләренең гәүдәләнешен күрсәтү, укучыларда мәрхәмәтлелек, сафлыкка омтылыш тәрбияләү “Теләнче кыз” романының өч кисәгендә төрле иҗат үзенчәлекләре чагылышы. Сәгадәт һәм Габдулла образларында шул заман идеяләренең гәүдәләнеше. Кешене һәрчак сагалап торган бозыклык һәм изгелек, мәрхәмәтлелек, сафлык сыйфатларының үзара көрәшен ышандырырлык вакыйгаларда күрсәтү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү.
Әсәр буенча эш: сюжеты, темасы, идеясе, композициясен тикшерү.
Дәфтәрләрдә язмалар булдыру. 20.09 12 Г.Исхакыйның “Зиндан”әсәре7 1 “Зиндан”” повестеның татар әд. һәм милләтнең үзаңы өчен әһәмияте. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы. 3.Хрестоматиядәге үрнәкләр белән танышу,анализлау.
21.09 13-14 Г.Исхакый “Зөләйха6” ,”Җан Баевич”драмалары8 2 “Зөләйха” драмасында үздырылган милләт язмышы һәм социаль тигезлек өчен көрәш фикерләре. Әсәрләрнең үзәген тәшкил иткән конфликт – иске белән яңа тартышы. Әсәрләрдә милли характерның, милли гадәт-йола үзенчәлекләрнең гәүдәләнешен белү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү 24,26.09 15 Гаяз Исхакый- драматург. Дәрес-конференция. ”Мөгаллим”,Тартышу”,”Кыямәт”әсәрләре.9 1 Укучыларны Г.Исхакыйның драматургия өлкәсендәге эшчәнлеге, аерым драматик әсәрләренең эчтәлеге белән танышу, конфликт төшенчәсен тирәнрәк аңлату. ”Мөгаллим”,Тартышу”,”Кыямәт”драмаларында үздырылган милләт язмышы һәм социаль тигезлек өчен көрәш фикерләре. Әсәрләрнең үзәген тәшкил иткән конфликт – иске белән яңа тартышы. Әсәрләрдә милли характерның, милли гадәт-йола үзенчәлекләрнең гәүдәләнеше 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы:
-“Алдым-бирдем”;
-“Тартышу”;
-“Җәмгыять”;
-“Зөләйха”.
-”Мулла бабай”,
”Мөгаллим”,
Тартышу”,
”Кыямәт” 27.09 16 Класстан тыш уку сәгате Г.Исхакый “Ул әле өйләнмәгән иде” 10 1 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. Матур әдәбият әсәрләре
белән кызыксыну хисе тәрбияләү. Әсәрнең идея эчтәлеген укучыларга төшендерү. Әдәби әсәрне һәм язучы тормышын иҗтимагый һәм мәдәни тормыш күренешләре белән бәйлелектә аңлау һәм аңлата белү 1. Укытучының кереш сүзе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әңгәмә. 28.09 17-18 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате “Минем күңелемә тәэсир иткән әсәр”
(Г.Исхакый иҗаты буенча) 2 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. Өйрәнелгән әсәрләр буенча сочинение яза белү 1.Язма эш.
2.Эпиграф сайлау, план төзү.
3.Эшләрне тикшерү, анализлау 1.10
3.10 19-20 Фатих Әмирханның тормыш юлы һәм иҗаты.”Бер хәрабәдә”хикәясе.
”Хәят”повесте. 2 “Хәят” повестенда бай татар зыялыларының гаилә тормышы һәм гореф-гадәтләре. Шул шартларда үскән татар кызының холкы тәрбияләнү, омтылыш-теләкләре чагылу. Рус дөньясы белән аралашып үскән яшь кешенең дөньяга һәм яшәү тәртипләренә карашында каршылыклар туу, моның ул шартларда мәҗбүрият булуы. Дини йолаларны үтәүнең күңелне сафландыруы, шул ук вакытта дини йола-гадәтләрне тарайтып аңлауның шәхес иреген киртәләүдәге роле. Язучының кешедәге күңел тирбәнешләрен бирүдәге табышларын белү. Ф.Әмирхан турында алдагы сыйныфларда узганнарны кабатлау. Пейзаж. Романтизм.
Укытучы лекциясе.
Ф.Әмирханның тормыш юлы, иҗаты турында яңа белемнәр туплау. Хронологик таблица эшләү.
“Хәят” әсәре буенча эш: аңлатмалы уку. Портрет буенча эш. Пейзажның роле. Романтизм элементларын табу һәм әһәмиятен күрсәтү. Хәят образы буенча эш. турында төшенчә. 3.10
4.10 21 Ф.Әмирханның “Фәтхулла хәзрәт” повесте 1 Яңа белемнәр булдыру: 20-30 нчы еллар әдәбиятында тарихи вакыйгаларның чагылышы. Г.Кутуй, К.Нәҗми, М.Крыймов, Д.Фәтхи әсәрләренә чор күзлегеннән карап анализ ясый белү.Вульгар идиологиянең шәхескә тискәре тәэсирен ачып салу.Шәфигулла образы,ярдәмче персонажлар. Яңа җәмгыятьтә торган саен күбрәк урын алган примитив тәртипләр ,аларның милли гадәт- йолалар белән көлкеле дә,кызганыч та тартыш- бәхәсе ,аларны берничә яссылыкта чагылдыруын белү.Әсәрнең төзелеше, үзенчәлекләре,арттыру алымнарын белү; совет тәртипләренә, вульгар социализма беренче үткен сатира булуын төшенү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү. 8.10 22-23 Шәриф Камал.
Тормыш һәм иҗат юлы. “Акчарлаклар” 2 Әсәрдә гади хезмәт кешеләре, аларның рухи матурлыгы чагылу. Эчке кичерешләр байлыгы. Бәхет – ни ул? Акчаны мулрак табу – бәхетнең үземе? Бәхет – кешеләрнең саф хисләре, күңелне чистарта торган эш-гамәлләре түгелме? Мондый сорауларга җавап эзләргә этәрүдә әсәрнең исеме; аерым сәнгатьчә детальләр, вакыйгалар бирелеш рәвеше уйнаган роль. Кешеләр язмышында җәмгыять төзелешендәге каршылыклар чагылу. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү.
5.Образ турында тулырак мәгъ-лүмат бирү. Символик образлар. 10.10
11.10 24 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате. ”Канатсыз акчарлаклар”. Шәриф Камалның “Акчарлаклар әсәре буенча” рецензия язу. 1 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. 1.Язма эш.
2.Эпиграф сайлау, план төзү.
3.Эшләрне тикшерү, анализлау 12.10 25 20 нче еллар әдәбиятында реализм юнәлеше.Гипербола. Шарж. Психологизм Психологик анализ турында төшенчә. 1 20 нче еллар әдәбиятында реализм юнәлеше,гипербола,шарж,
психологик анализ турында белү. 1. Укытучының кереш сүзе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әңгәмә. 15.10 26 Мәхмүт Галәүнең тормыш юлы, иҗаты. “Болганчык еллар” романын уку. 1 Мәхмүт Галәүнең тормыш юлын белү, иҗаты. “Болганчык еллар” романының эчтәлеген, роман жанрына анализ ясый белү. Мәхмүт Галәүнең тормыш юлы, иҗаты. “Болганчык еллар” романын уку. Роман жанрына анализ ясауны искә төшерү. “Җәмгыять” кә билгеләмә бирү (гаилә, авыл, шәһәр, ил), әсәрне җәмгыять һәм шәхес конфликтына бүлү. Сафа белән Саҗидә образы, җәмгыятьнең аларны кабул итә алмавы; Таҗи, Сафа, Вафа – җәмгыять өлгеләре. 17.10 27 “Болганчык еллар” романын уку, анализ. Җәмгыять һәм шәхес конфликты.
1 Җәмгыять һәм шәхес конфликтын күрсәтә белү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү 18.10 28 Әдәбият теориясе . Әдәби төрләр(эпос,драма) һәм жанрлар:роман,повесть,хикәя,очерк,нәсер комедия,трагедия,драма төшенчәләре. 1 Әдәби төрләр(эпос,лирика,драма) һәм жанрлар:роман,повесть,хикәя,очерк,нәсер,поэма,баллада,күңел лирикасы,фәлсәфи лирика,гражданлык лирикасы,комедия,трагедия,драма төшенчәләрен белү 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
19.10 29 Сюжет. Сюжеттан тыш элементлар. Композиция. Композицион принциплар.
Композицион алымнар. 1 Сюжет:Пролог Экспозиция Төенләнеш Вакыйгалар үстерелеше Перипитияләр Кульминация Чишелеш Эпилог тур. белү. Сюжеттан тыш элементлар: Хәбәр итүче күренешләр Лирик чигенешләр Читтән кертелгән вакыйгалар .Каймалап алу тур белү. Сюжеттан тыш элементлар. Композиция. Композицион принциплар.
Композицион алымнар турында белү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
22.10 30 Татар прозасы ирешкән уңышлар. Дәрес – лекция. 1 Гомумиләштерү. Күренекле язучылар, аларның әсәрләре. Аларда татар җәмгыятенең тормышы, кешенең, төрле социаль катламнарның бу тормышта урыны һәм кыйммәте чагылу дәрәҗәсе. Әдәбиятка гади кешеләр, хезмәт иясе вәкилләре образлары килеп керү, аларның тормышчан сурәтләнеше. Гуманизмның яңа сыйфатлар алуы. 1.Укытучы лекциясе.
2.Тезислар
3. Дәреслек өстендә эш. 24.10 31 XX йөз башы татар поэзиясе. 1 ХХ йөз башы татар поэзиясенең яңа баскычка күтәрелүе. Күренекле шагыйрьләр. Гражданлык лирикасы көчәю. Сатира өлкәсендәге уңышлар. Жанр төрләре баю. Сәнгатьчәлек ягыннан казанышлар. 1.Укытучы лекциясе.
2.Конспектлау.
3.Сәнгатьле уку күнекмәләре бирү.
4. Әңгәмә. 25.10 32-33 1.Г.Тукай Тормыш баскычлары. 2 Яңа фактлар белән танышу. Беренче әсәрләрендәге аваз-мотивлар, кабатлаулар, табышлар. Үзәктә мәгърифәт һәм әдәп-әхлак мәсьәләләре торуы, дидактика принципларын үстерү. Тукай иҗатында халык авыз иҗаты принциплары һәм традицияләрнең көчәюе, җанлы сөйләм теленә якынаю. Риториканың килүе, сурәтлелек арту. .Дидактика. Традиция. Фольклор.
Укытучы сөйләме. Биографиясендәге яңа фактлар белән таныштыру.
Тукайның юлъязмаларын уку.
Төркемнәрдә эш (чыгышлар ясау):
- Тукай – халыкның үз баласы;
- Тукай һәм аның каләмдәшләре;
- Тукай – кеше һәм шагыйрь. 26.10
29.10 34 Шагыйрьнең беренче иҗат җимешләре. Тукай шигъриятендә иҗтимагый рухның көчәюе. 1 Яңа фактлар белән танышу. Беренче әсәрләрендәге аваз-мотивлар, кабатлаулар, табышлар. Үзәктә мәгърифәт һәм әдәп-әхлак мәсьәләләре торуы, дидактика принципларын үстерү. Тукай иҗатында халык авыз иҗаты принциплары һәм традицияләрнең көчәюе, җанлы сөйләм теленә якынаю. Риториканың килүе, сурәтлелек арту. Социаль тигезлекне гомумкешелек идеалы итеп аңлау, аны төрле яклап раслау һәм яклау. Конкретлаштыру. Милли моңнарга игътибар арту. Шагыйрь һәм чор. Дөньяның һәм яшәүнең мәгънәсен халыкчан позицияләрдән торып аңлату һәм тасвирлау.
Лирик герой, идеал.
Укытучы лекциясе.
Шигырьләрне аңлатмалы сәнгатьле уку, укыганны тыңлау.
Шигырь анализы. 31.10 35-36 3.Габдулла Тукай иҗатында кеше фәлсәфәсе. Тукай лирикасы, үзенчәлекләре.”Үтенеч”,”Күңел”,”Аң” “Өзелгән өмид”,”Мәхәббәт”,Кыйтга”шигырьләре. 2 Тукай лирикасы, үзенчәлекләре Лирик геройның шагыйрь шәхесенә хас билгеләре һәм халыкчан герой белән уртак иткән сыйфатлары. Шагыйрьнең эстетик идеалы.. Тукай иҗатында халык авыз иҗаты принцип
лары, традиция
ләрнең көчәюен укучыларга күрсәтү. Сәнгатьле уку күнекмәләре. 1.Укучылар чыгышы. Яттан.
2. Укытучы лекциясе.
3.Сәнгатьле уку. Конкурс анализ. 1.11
2.11 37 Тукайның балалар өчен язган әсәрләре. ”Бәйрәм вә сабыйлык вакыты” һ.б. шигырьләре. 1 Сәнгатьле уку күнекмәләре. Укучылар чыгышы. Яттан.
2. Укытучы лекциясе.
3.Сәнгатьле уку, анализ 12.11 38 4.Тукай һәм чор .
“Печән базары ,яхуд Яңа Кисекбаш” поэмасы 1 Тукай иҗатының тормыш чынбарлыгы белән бәйләнешен укучыларга җиткерү. Халыкчанлык төшенчәсен аңлату. Шагыйрь иҗатында табигать, җир, ил, халык образлары. Башка халыклар әдәбиятларына Тукай иҗатының йогынтысы. Тукай – тәнкыйтьче, халык авыз иҗаты һәм милләт тарихы турында хезмәтләре. 1.Сораулар һәм биремнәр өстендә эш.
2.Укучыларның иҗади эшләрен тыңлау.
3.Тукайның милләт турында язган шигырьлә-рен уку,анализлау. 14.11 39 Тукай– тәнкыйтьче.
“Халык әдәбияты”, ”Тәнкыйть-кирәкле шәйдер” һ.б. мәкаләләре. 1 Тукайның тәнкыйтьче буларак татар әдәбиятына керткән өлешен укучыларга җиткерү. Мәкаләләрне аңлап укуларына ирешү. Реализм турында төшенчә. 1. Сораулар һәм биремнәр өстендә эш.
2.Укучыларның иҗади эшләрен тыңлау.
3.Мәкаләләр белән танышу.
4.Конспектлау. 15.11 40-41 Тукай-публицист Г.Тукай турында тәнкыйтьчеләр һәм әдәбият фәне. ”Безнең милләт үлгәнме,әллә йоклаган гынамы?”һ.б. мәкаләләре. 2 Тукайның публицист буларак татар әдәбиятына керткән өлешен укучыларга җиткерү. Мәкаләләрне аңлап укуларына ирешү. Реализм турында төшенчә. 1. Сораулар һәм биремнәр өстендә эш.
2.Укучыларның иҗади эшләрен тыңлау.
3.Мәкаләләр белән танышу.
4.Конспектлау. 16.11
19.11 42 6.Габдулла Тукай. Тукай һәм халык авыз иҗаты, милләт тарихы турында хезмәтләре
Милли поэзиягә Тукай керткән яңалыклар, табышлар.
1 Укучыларның иҗади фикер ләү сәләтләрен үстерү. Шагыйрь иҗаты белән кы-зыксыну хисе тәрбияләү.башка халыклар әдәбиятына Тукай иҗатының йогынтысы. Тестлар өстендә эш. (Тукай иҗаты буенча). 21.11 43-44 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате. “Габдулла Тукай шигъриятьнең сүнмәс йолдызы” 2 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. 22.11
23.11 45 Сыйныфтан тыш уку сәгате.
Г.Тукай “Шагыйрь”,”Китмибез!”,”Даһигә”,”Сайфия”,”Хөрмәтле Хөсәен ядкяре” шигырьләре. 1 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. 1.Сораулар һәм биремнәр өстендә эш.
2.Укучыларның иҗади эшләрен тыңлау.
26.11 46 Әдәбият теориясе.Әдәби тәнкыйть. Реализм (мәгърифәтчелек, тәнкыйди,социалистик реализм)турында төшенчәне ныгыту. 1 Реализм турында төшенчәне белү Новаторлык. Образ.
Укытучы сөйләме.
Тәнкыйть мәкаләләре белән эш.
Сүзлек буенча эш.
Дәреслек буенча эш.
Рефератлар яклау. 28.11 47-48 Дәрдемәнд. Тормыш һәм иҗат юлына күзәтү.Беренче әсәрләре.
”Җәй үтте”,”Видагъ»
2 Шагыйрьтурында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 29.11
30.12 49 Дәрдемәнд поэзиясе. “Шагыйрьгә”,”Кораб”,”Гөрләгән сулар башында”,”Бүзләрем маналмадым” , “Яз чәчәге” , “Бертуганың чит тибәдер”, “Тел – илнең колагы”, “Ата-анам йорты өчен...”, “Илдә бер дуст булмаса гәр...”,Замана”шигырьләре 1 Яңа материаллар белән таны
шу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. “Шагыйрьгә”, , “Бүзләрем маналмадым”, “Без”, “Яз чәчәге”, “Гөрләгән сулар башында...”, “Бертуганың чит тибәдер”, “Тел – илнең колагы”, “Ата-анам йорты өчен...”, “Илдә бер дуст булмаса гәр...” шигырьләре. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 3.12 50 Дәрдемәнд шигырьләрендә лирик герой.
”Без”,”Сеңеп җиргә...”,”Куанды ил” “Каләмгә хитаб” “Үткән көннәр”,”Кичә күр иркәм...”,”Кышкы төн”,”Яңгыр”,”Тал чыбык”,”Үткән көннәр” шигырьләре. . Сәнгать
чә эшләнеше 1 Яңа материаллар белән таны
шу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. Шәхес һәм җәмгыять, шәхес һәм туган ил, туган халык, кеше һәм табигать мөнәсәбәтләренең оста сурәтләнеше. Язмыш фәлсәфәсе. Лирик геройның халык күтәрелешләренә, инкыйлаби үзгәрешләргә мөнәсәбәте; революцияләрдә шәхес иреге буылачак дип сиземләве. Шигырьләренең сәнгатьчә үзенчәлеге. Хикмәт традицияләренең яңа югарылыкта дәвам иттерелүе 1.Сәнгатьле уку.
2. Әсәргә анализ.
3.Иҗади эш Шигырьләрен сәнгатьле аңлатмалы уку.
Әдәбият белеме сүзлеге буенча эш.
Шигырь анализы.
“Кеше һәм өмет” дигән темага әңгәмә. 5.12 51 Әдәбият теориясе .Шигырь төзелеше. үзенчәлекләре, гомуми билгеләре. Поэзия төрләре. Әдәби төрләр( лирика) һәм жанрлары: поэма,баллада, күңел лирикасы,гражданлык лирикасы, фәлсәфи лирика. 1 Шигырь төзелеше. үзенчәлекләре, гомуми билгеләре. Поэзия төрләре. Әдәби төрләр( лирика) һәм жанрлары: поэма,баллада, күңел лирикасы,гражданлык лирикасы, фәлсәфи лирика турында белү. 1.Сораулар һәм биремнәр өстендә эш.
2 Дәрдемәнд иҗаты буенча презентация 6.12 52 Сәгыйть Рәмиев.1.Тормыш һәм иҗат юлына күзәтү. “Низамлы мәдрәсә” пьесасы. “Таң вакыты” шигыре. 1 Яшьлек елларындагы рухи эзләнүләре. Иҗат эшчәнлегенең башлануы. “Таң йолдызы”, “Тавыш”, газеталарында эшчәнлеге, бу еллардагы иҗаты. Иске тормышны кире кагу. “Яшә, Зөбәйдә, яшим мин!” һәм “Низамлы мәдрәсә” пьесаларында уздырылган фикерләр; яңа, якты тормышка омтылу, шуңа хезмәт итү, иске, катып калган, милләтне артка сөйри торган тәртипләргә һәм гореф-гадәтләргә каршы булу, көрәшү. Әсәрләрендә мәгърифәтчелек традицияләре. “Таң вакыты” – татар милләтенең уянуына, алга омтылышына ышаныч гимны. Бунтарь рухлылык мотивлары. Ярсулы, шашкын, тынгысыз, хөр фикерле һәм романтик лирик герой булуын аңлау.
Романтизм. Лирик герой. Мәгърифәтчелек.

Укытучы сөйләме. Язучының күпкырлы талант булуына басым ясау:
- гыйсъянчы образы;
- хатын-кызларга мөнәсәбәте;
- Аллага мөнәсәбәте.
Шигырьләре буенча эшләү. Сәнгатьле аңлатмалы уку. Дәреслектәге биремнәр буенча эш. 7.12 53 .Беренче әсәрләре. С.Рәмиевнең “Идел” газетасындагы эшчәнлеге, бу чордагы иҗаты,соңгы әсәрләре 1 Полициянең шагыйрьне эзәрлекләве. С.Рәмиевнең инкыйлабларга мөнәсәбәте. Соңгы әсәрләре. С.Рәмиев иҗатының төп үзенчәлекләре. Романтизмны ачык чагылдыруы. Татар шигыренә керткән яңалыклары. Көлкене сурәтләгән образларга мөрәҗәгать итүенең сәбәпләре, мондый образларның үзенчәлекләре. 1.Сәнгатьле уку.
2. Әсәргә анализ.
3.Иҗади эш 10.12 54 Шигъри иҗаты. ”Җәмилә”,”Сүзем һәм үзем” ,”Пәйгамбәр” ,”Минутлар”,”Сызла, күңелем”шигырьләре 1 Романтизмны ачык чагылдыруы. Татар шигыренә керткән яңалыклары. Көлкене сурәтләгән образларга мөрәҗәгать итүенең сәбәпләре, мондый образларның үзенчәлекләре. .Сораулар һәм биремнәр өстендә эш.
2.Сәнгатьле уку.
Шигырьгә анализ.
3.Сүзлек өстендә эш. 12.12 55 С.Рәмиев – прозаик, драматург. “Идел” газетасындагы эшчәнлеге. 1 .Сораулар һәм биремнәр өстендә эш.
2.Сәнгатьле уку.
Шигырьгә анализ.
3.Сүзлек өстендә эш. 13.12 56 Сыйныфтан тыш уку сәгате.
С.Рәмиев “Яшә, Зөбәйдә, яшим мин” 1 Укучыларның иҗади фикеләү сәләтләрен үстерү. Шагыйрь иҗатына кызыксну хисе тәрбияләү. Әдәби әсәрне һәм язучы тормышын иҗтимагый һәм мәдәни тормыш күренешләре белән бәйлелектә аңлау һәм аңлата белү.
1.Сәнгатьле уку.
2. Әсәргә анализ.
3.Иҗади эш. 14.12 57-58 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате. “С.Рәмиев -шигъриятьнең сүнмәс йолдызы” 2 Укучыларның иҗади фикер ләү сәләтләрен үстерү. 1.Язма эш.
2.Эпиграф сайлау, план төзү.
3.Эшләрне тикше рү анализлау
17.12
19.12 59 Әдәбият теориясе.Романтизм. 1 Романтизм агымнары: Идеяләр романтизмы Оптимистик романтизм Пессимистик романтизм Пассив романтизм Классик романтизм Көнчыгыш романтизмы Гыйсъянчылык һ.б. турында белү. 20.12 60 Нәҗип Думави.Тормыш һәм иҗат юлына күзәтү.. 1 Шагыйрь турында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән таны
шу. Шигырьләрен сәнгатьле уку Шагыйрьтурында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 21.12 61 Шигъри иҗаты 1 Яңа материаллар белән таны
шу. Шигырьләрен сәнгатьле уку Шагыйрьтурында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. .Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 24.12 62 Шигъри иҗаты 1 “Яз”, “Золым”, “Буш вакыт”, “Татар”, “Үтә, үтә”, “Мәхбүс дустыма”, “Сугыш”, “Син – кеше”, “Сугыш тәэссораты” һ.б. шигырьләре. Яңа материаллар белән таны
шу. Шигырьләрен сәнгатьле уку Шагыйрьтурында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. .Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 26.12 63 3.Н.Думави иҗатының үзенчәлекле яклары 1 Думави шигырьләрендә тормышның караңгы, шыксыз якларына җентекле игътибар, “халык кайгысын җырлау”. Иҗтимагый мәсьәләләрнең үткен каралуы, һәртөрле хакимияткә, көчләүләргә каршылыкның ачык чагылышы. Шәхес иреген буып торган хәлләрне һәм сәбәпләрне сүрәтләү. Шигырьләрдә романтик мотивлар һәм рух; әсәрләрнең сәнгатьчә эшләнешендәге үзенчәлекләр.
.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 27.12 64 Мәҗит Гафури
Иҗатына күзәтү М.Гафури “Кара йөзләр” 1 Сыйнфый көрәшне тарайтып аңлау, вату, җимерү, үч алу мотивлары белән мавыгу, аларны нигезләү.Шагыйрь турында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. Анализ. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
Әсәрләренә анализ.
28.12 65-66 Мәҗит Гафури
иҗатына күзәтү“Шатлык”, “Көннәребез”, “Электрик фонарена хитаб”, “Түгелгән яшь”, “Татар хатыны”, “Вөҗдан теләге”, “Юктырсың ла, Алла!”, “Ул кем?”, “Хөррият иртәсе”, “Бер төндә”, “Татар егетенә”, “Эшче”, “Алтын тәре, бәрхет палас”, “Ертылган сәхифәләр” шигырьләре
Классик реализм Яңартылган реализм 2 “Шатлык”, “Көннәребез”, “Электрик фонарена хитаб”, “Түгелгән яшь”, “Татар хатыны”, “Вөҗдан теләге”, “Юктырсың ла, Алла!”, “Ул кем?”, “Хөррият иртәсе”, “Бер төндә”, “Татар егетенә”, “Эшче”, “Алтын тәре, бәрхет палас”, “Ертылган сәхифәләр” шигырьләре, мәсәлләре. Шагыйрьнең иҗтимагый аң үсеше. Мәгърифәтчелектән – милли азатлыкка, милли азатлыктан иҗтимагый азатлык фикеренә килүе. Иҗатында шәхес иреге проблемасының акрынлап социаль ирек мәсьәләсе белән алмаштырылуы. Поэзияснең “чорның күзе һәм колагы” булып әверелүе. Вакыт-вакыт гомумкешелек кыйммәтләренең сыйфый мәнфәгатьләр артында күләгәдә калуы. Татулык һәм мәрхәмәт хисләренең үч алу, җәза бирүгә омтылыш хисләре белән аралашып килүе. Болар арасында диалектик бәйләнешне күрү мөмкинлеге. Совет чорында язган әсәрләрендә кеше бәхетен төрле тарафларда эзләве. Сыйнфый көрәшне тарайтып аңлау, вату, җимерү, үч алу мотивлары белән мавыгу, аларны нигезләү. Гафури поэзиясендә лирик герой образы. Рухи азатлык идеяләрендә ышанычның чагылуы. Гафури иҗатының художество үзенчәлекләре. Прозасы турында кыскача мәгълүмат бирү. .Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Әдәбият теориясе.
4.Тезислар.
Образларга характеристика бирү.
.Иҗади эш. 11.01
14.01 67 Драматургия (ХХ йөз башы драматургиясенә күзәтү) 1 Жанрның оешып (формалашып) җитүе, төрләргә һәм жанр формаларына баюы. Татар профессиональ театры туу, төрле группалар оешу. Бу хәлләрнең милли драматургия үсешенә тәэсире. Г.Исхакый пьесалары. “Зөләйха” драмасы. Милләт һәм дин язмышы мәсьәләләренең сәнгатьчә хәл ителеше. Ф.Әмирхан драмаларында яңа һәм искелек көрәше. Шәхес азатлыгы мәсьәләсе. “Яңа кешеләр” образлары. Милләт язмышы проблемасы. С.Рәмиев, И.Богданов пьесаларында искелекне фаш итү, образлар системасы. М.Фәйзи драматургиясе. Драматургиягә килгән яшь көчләр (Ф.Сәйфи-Казанлы, К.Тинчурин, Ф.Бурнаш). Тематик байлык һәм сәнгатьчә үзенчәлекләр турында йомгак.Драматургия, аның үсеш үзенчәлекләре турында күзәтү 1.Әдәбият теориясе.Кабатлау
2.Әңгәмә
3.Чыгышлар 16.01 68-69 Фәтхи Бурнаш
“Таһир Зөһрә”шигъри трагедиясе 2 Драматург турында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләренә анализ.
4.Тезислар. 17.01
18.01 70 . М.Фәйзи Тормыш һәм иҗат юлына кыскача күзәтү. «Кызганыч», “Асылъяр”,драмалары
1 Драматург турында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән таны
шу. Әдәбият теориясе. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Әдәбият теориясе.
4.Тезислар 21.01 71 “Ак калфак ” , “Галиябану” драмалары
Тематик байлык һәм сәнгатьчә үзенчәлекләр турында йомгак. 1 “Кызганыч”, “Ак калфак” драмаларында шәхес иреге, хокук иреге мәсьәләләренең сәнгатьчә хәл ителеше. Романтик драма тудыру чаралары, романтик пафос һәм геройлар. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Әдәбият теориясе.
4.Тезислар 23.01 72-73 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате. Сочинение “Мирхәйдәр Фәйзи-татар музыкаль драма жанрына нигез салучы” 2 Укучыларның иҗади фикер ләү сәләтләрен үстерү. 1.Язма эш.
2.Эпиграф сайлау, план төзү.
3.Эшләрне тикше рү анализлау
24.01
25.01 74 Галиәсгар Камал Тормыш һәм иҗат юлына күзәтү.Беренче әсәрләре. 1 Мәгърифәт өлкәсендә күпьяклы эшчәнлеге. Беренче пьесалары. Үгет-нәсыйхәт. Сатирик комедияләре. Алардагы төп мәсьләләр, тудырылган типлар. Татар җәмгыятенең кимчелекләреннән көлү. Акчага омтылышның кешене түбәнлеккә, оятсызлыкка төшерү ихтималы. Кешеләрнең бер-берсенә карата ерткычлыгы, хәрәмләшү, алдашуның җирлеге. Комедиянең әһәмияте, бүгенге көннәргә аваздашлыгы. Драмалары. Мәгърифәтчелек традицияләре булу. Алдагы сыйныфларда узган материалны искә төшерү. “Беренче театр”, мәгърифәтчелек, Сюжет, композиция.
Укытучы сөйләме. Батулланың “Тузга язмаган хәлләр” китабыннан кызыклы истәлекләр уку.
“Банкрот” әсәре буенча аңлатмалы эш, рольләргә бүлеп уку.
Персонажларга характеристика бирү: Сираҗетдин, Гөлҗиһан, Доктор. 28.01 75-76 2.”Банкрот” комедиясе, сәнгатьчә эшләнеше. Сюжеты һәм композициясе, образлар системасы. 2 Драматург иҗаты яңа материаллар.
Әсәр өстендә эш. Образлар өстендә эш. 1.Әсәр белән танышу.
2.Образларга характеристика.
3.Рольләп уку.
4.Әсәрнең сәнгатьчә эшләнеше турында әңгәмә. 30.01
31.01 77-78 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате. “Сираҗетдин – комсызлык корбаны” Иҗади сочинение 2 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. 1.Язма эш.
2.Эпиграф сайлау, план төзү.
3.Эшләрне тикшерү, анализлау
1.02 79 3.Г.Камал – драма остасы. Г.Камалның совет чорындагы иҗаты.
1 Язучының әсәрләрен иҗтимагый һәм мәдәни тормыш күренешләре белән бәйлелектә аңлау һәм аңлата белү.
1.Укучылар чыгышы.
2.Әдәбият теориясе.
3.Иҗади эшләргә анализ. 4.0 2 80 Сыйныфтан тыш уку сәгате.
Г.Камал
“Безнең шәһәрнең серләре” 1 Укучыларның иҗади фикеләү сәләтләрен үстерү. Драматург иҗатына кызыксыну хисе тәрбияләү.Әсәрнең идея эчтәлеген ачу, образларның үзенчәлекле бирелешенә игътибар иттерү. 1.Сәнгатьле уку.
2. Әсәргә анализ.
3.Иҗади эш. 6.02 81 Әдәбият теориясе. Иҗат юнәлешләре Сатира турында тулырак төшенчә бирү. Сатирик конфликт үзенчәлекләре.Юмор. 1 “Әдәбият белеме сүзлеге” белән эш: сатира турында тулырак төшенчә бирү, сатирик конфликт үзенчәлекләретурында белү. 7.02 82 Г.Коләхметов1.Тормыш һәм иҗат юлына күзәтү.Беренче әсәрләре. .”Яшь гомер” драмасы. 1 Г.Коләхмәтов – социализм тәгълиматын актив пропагандалаучы. Колахмәтов драмаларының яңалыгы. Бу яңалыкның эчтәлек-фикердә булуы, социалистик идеология алып килүе. Кешенең яшәү мәгънәсен көрәштә күрү, революцион активлыкны яклау. Аллегорик образлар, аларның фәлсәфи эшчәнлеге. Драматург турында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Әдәбият теориясе. Әдәбиятта яңа образлар.Бай-лык һәм шәхес, байлык һәм хатын-кыз мөнәсәбәтләренә карашны ачыклау. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Әдәбият теориясе.
4.Тезислар.
Образларга характеристика бирү.
.Иҗади эш. 8.02 83 Г.Коләхмәтов ”Яшь гомер” драмасы. 1 Әдәбиятта яңа образлар – эшче, эшче-революционер образлары барлыкка килү. Драматик конфликтның яңалыгы, аның асылда пролетар идеология җирлегендә хәл ителүе. Эшче сыйныф мәнфәгатьләре. Моның фәлсәфи нигезләрен ачыклау. Байлык һәм шәхес, байлык һәм хатын-кыз мөнәсәбәтләренә караш. Татар җәмгыятендә гаять актуаль булган һәм чишелеше табылган бу мәсьәләне язучының пролетар идеология җирлегендә хәл итеп булырына ышанычы чагылу.. 11.02 84 Г.Коләхмәтов иҗатының әһәмияте. ӘТ: Пьесаның төзелеше һәм стилистик үзенчәлекләре. Сәхнә әсәрендә вәнгатьчә детальләрнең, ремаркалар, афиша, пауза, репликаларның роле 1 Драмада психологизм. Сюжет һәм композиция үзенчәлекләре
Пьесаның төзелеше һәм стилистик үзенчәлекләре. Сәхнә әсәрендә вәнгатьчә детальләрнең, ремаркалар, афиша, пауза, репликаларның роле 13.02 85 Сыйныфтан тыш уку сәгате.
Г.Коләхметов
“Ике фикер” драмасы ӘТ: Пьесаның төзелеше һәм стилистик үзенчәлекләре. Сәхнә әсәрендә вәнгатьчә детальләрнең, ремаркалар, афиша, пауза, репликаларның роле. 1 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. Драма-тург иҗатына кызыксыну хисе тәрбия-ләү.Әсәрнең идея эчтәлеген ачу, образларның үзенчәлекле бирелешенә игътибар иттерү. 1.Сәнгатьле уку.
2. Әсәргә анализ.
3.Иҗади эш. 14.02 86 20гасыр башы татар әдәбиятына күзәтү рухында йомгак ясау. 1 Әдәби процесска характеристика. Яңа газета-журналлар, әдәби төркемнәр һәм агымнар. Яңа тормышның поэтик бизәкләрен һәм сурәтләү телен эзләү. Әдәбияттагы төп темалар. Революция һәм шәхес, кеше, бәхет темасы. М.Гафури, Ф.Бурнаш, Н.Исәнбәт шигырь-поэмалары. К.Нәҗми “Шобага”, “Яр буендагы учаклар 15.02 87 20гасыр башы балалар әдәбияты. 1 Бу чорда балалар әдәбияты, әдәби тәнкыйть, публицистика,
күзәтү. Сыйнфый азатлык өчен көрәшнең чагылышы. Шагыйрьтурында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материаллар белән танышу. Шигырьләрен сәнгатьле уку. Анализ 18.02 88-90 Совет хакимияте чорына кергәндә татар әдәбияты.1917елда революцияләр һәм татар язучылары ,аларның инкыйлабка килү юллары. 2 1917 нче елда революцияләр һәм татар язучылары, аларның инкыйлабка килү юллары. Октябрь революциясе идеяләренең татар әдәбиятында чагылуы. Иҗтимагый тигезлек, ирек, сугышны туктату һәм тынычлык өчен җирне крестьяннарга бирү өчен көрәш, гомумкешелек идеаллары рухында кабул итү һәм сурәтләү. Сыйнфый азатлык көрәшен идеаллаштыру. Поэзиядә абстракт һәм космик образ-символларның активлашуы. Иҗтимагый конфликт төп урынны ала. С.Сүнчәләй “Ихтилал шигырьләре”, М.Гафури “Кызыл байрак”, Ф.Бурнаш “Таһир-Зөһрә” трагедиясе. “Яшь йөрәкләр” комедиясе. Сыйнфый тигезлекне кире кагу үзенчәлекләре.Революцияләр һәм гражданнар сугышы чоры әдәбиятына гомуми күзәтү. 20.02
21.02 91 20нче еллар әдәбияты.Әдәби процесска гомуми характеристика
1 Әдәби процесска характеристика. Яңа газета-журналлар, әдәби төркемнәр һәм агымнар. Яңа тормышның поэтик бизәкләрен һәм сурәтләү телен эзләү. Әдәбияттагы төп темалар. Революция һәм шәхес, кеше, бәхет темасы. М.Гафури, Ф.Бурнаш, Н.Исәнбәт шигырь-поэмалары. К.Нәҗми “Шобага”, “Яр буендагы учаклар”.
1.Укытучы лекциясе.
2.Тезислар язу. 22.02 92 Әдәбиятта төп темалар Әдәбиятта Ленин образы 1 Әдәбиятта революция, кеше һәм шәхес бәхете темасы.(М.Гафури,Ф.Бурнаш,Н.Исәнбәт шигырь-поэмалары.К.Нәҗми.”Шобага”,”Яр буендагы учаклар “әсәрләре.)
Әдәбиятта Ленин образы Аны илаһилаштыру, идеаллаштыру. Әсәрләрдә Татарстан темасы. Революцион аскетлык темасы. 20 нче елларда сатира, аның объектлары. (Һ.Такташ, Ф.Бурнаш, К.Нәҗми,Г Кутуй шигырь-поэмалары) 1.Укытучы лекциясе.
2.Тезислар язу.
3.Бу чор әдипләре иҗаты үрнәкләре белән танышу 25.02 93 20нче еллар әдәбиятында Татарстан темасы,революцион аскетлык темасы. 1 Ш.Усманов “Ил кызы”,”Краском мәхәббәте” хикәяләре,Ф.Бурнаш”Хөсәен мирза” драмасы. 20нче елларда сатира. 27.02 94 1.Галимҗан Ибраһимов. Тормыш һәм иҗат юлы. Башлангыч чор иҗаты. 1 Татар халкы-ның бөек улы Г.Ираһимовның башлангыч чор иҗаты белән таныштыру, иҗатына күзәтү ясау. “Яз башы”, “Диңгездә”, “Сөю-сәгадәт” хикәяләрендә табигать һәм кеше мөнәсәбәтен, табигать гүзәллеген һәм бөеклеген, адәмнең табигать баласы булуын үзенчәлекле итеп, шәхесне югары куеп тасвирлау. Милли үзаң тәрбияләү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Тезислар. 28.02 95-96 .Г.Ибраһимов әсәрләрендә табигать һәм кеше мөнәсәбәте. Г.Ибраһимов хикәяләре. “Безнең көннәр” романы, турында мәгълүмат. 2 Г.Ибраһимоның романтик рухтагы әсәрләре белән танышу, эчтәлеген аңлауларына ирешү. Пейзажның төп фикерне ачудагы ролен күрсәтү. “Йөз ел элек”, “Уты сүнгән җәһәннәм”, “Карак мулла”, “Карт ялчы”, “Көтүчеләр”, “Табигать балалары” хикәяләрендә тормышчан кырыс дөреслек. “Көтүчеләр” сүзенә салынган мәгънә. “Безнең көннәр” романы, пьесасында төп тема һәм образлар. Совет чорында язган әсәрләрендә сыйнфый тигезсезлекне һәм инкыйлаби көрәшне тасвирлау. Иҗтимагый азатлык көрәшен изгеләштерү, аны кешелекнең бөек омтылышы итеп күрсәтү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.әсәрдән өзекләр уку, анализлау.
4.Тезислар.
5.Әдәбият теориясеннән белемнәрне тирәнәйтү, пейзаж. 1.03
4.03 97 Г.Ибраһимовның “Яңа кешеләр” драмасы,”Кызыл чәчәкләр” хикәясе” 1 “Яңа кешеләр” пьесасында төп тема һәм образлар. Совет чорында язган әсәрләрендә сыйнфый тигезсезлекне һәм инкыйлаби көрәшне тасвирлау. Иҗтимагый азатлык көрәшен изгеләштерү, аны кешелекнең бөек омтылышы итеп күрсәтү Яңа белемнәр булдыру: Берләшү идеясенең дин, әһлак нигезенә корылуын, ул сыйфатларны татар милләтен таркалудан коткару чарасы итеп исәпләү. Татар әдипләренең гражданнар сугышы елларындагы шәфкатьсезлекк, сабырсызлыкка каршы көрәшүе. Лекция. Әдәбиятта әхлак темасы.
Г.Ибраһимовның тормыш юлын искә төшерү. “Яңа кешеләр” драмасын уку. 6.03 98-99 Г.Ибраһимов
ның “Яшь йөрәкләр ” романы. 2 Әсәр анализы буенча яңа белемнәр булдыру: Пьесада шәфкатьлелекнең, гаделлекнең дошманлык хисләреннән өстенлеген раслау. Гаделлекнең ике эчтәлеге булу. “Яшь йөрәкләр” романында төп сызык. Җәләш, Сабир, Зыя образлары. Кеше җанының матурлыкка сусавын, тынгысыз эзләнүләрен раслаган теләк-омтылышлар. Матурлыкның бер чагылышы буларак музыка. Мәхәббәттә бәхетсезлеккә, шәхеснең фаҗигасенә китергән сәбәпләр. Әсәрнең романтик пафосы, анда сурәтләнгән вакыйгаларның тормышчан җирлеге. Характерлар сурәтендә психологик бизәкләрнең муллыгы. Тестлар №1 “Г.Ибраһимовның тормыш юлы һәм иҗаты” Г.Ибраһимовның “Яңа кешеләр” драмасын уку. Батырхан образына анализ ясау. Аның үзендә үч алу хисен басарлык көч таба алуы. Г.Ибраһимов күрергә теләгән яңа кеше сыйфатларын табу. 7.03
8.03 100-103 “Казакъ кызы” романы. Г.Ибраһимовның совет чорындагы күпьяклы иҗаты.
ӘТ: Әсәр теле, сурәтләү чаралары,әдәби тәнкыйть,әдәбиятның интернациональ мәгънәсе, стиль турында төшенчә.Эпиклык. 3 Әсәрнең язылу һәм басылу тарихы. Романның сюжет төзелеше. Яшьләрнең шәхси бәхете дәүләт өчен көрәштән өстен булуы. Биремҗан карт образында милләтнең акылы һәм буйсынмас рухы, иркенлеккә һәм иреккә омтылуы. Казакъ халкының бай рухы, матур гореф-гадәтләре, аерым кимчелекле яклары. Тел-стиль үзенчәлекләре.
Совет чоры әсәрләрендә, публицистикасында, тәнкыйтендә һәм гыйльми хезмәтендә эшче сыйныф идеологиясе үткәрелү. Бу идеологияне берьяклы күпертеп аңлау һәм үткәрергә омтылу.
1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр уку, анализлау.
4.Тезислар.
5.Әдәбият теориясеннән белемнәрне тирәнәйтү. 11.03
13.03 105-106 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате Сочинение "Г.Ибраһимовның “Казакъ кызы” романында хатын-кыз азатлыгы темасы" 2 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. 1.Язма эш.
2.Эпиграф сайлау, план төзү.
3.Эшләрне тикшерү анализлау
14.03 107 С.т.уку“Тирән тамырлар”. Сыйнфый дошманнар, Метафора. 1 Тирән тамырлар” романының эчтәлеген белү, чәчмә әсәрләргә анализ ясау алымнарын кулланып, анализ ясый белү. Нәгыймә образына хас булган сыйфатларны анализ аша күрсәтә һәм тасвирлый белү: аның бюрократларга каршы көрәшүе. Нәгыймә-Садыйк каршылыгының нигезен атый белү. “Тирән тамырлар” романыннан өзекләр уку, анализ, образлар системасын, сәнгатьчә эшләнешен, идея-кыйммәтен ачыклау буенча эшләр оештыру. 15.03 108 С.т.уку.”Татар шагыйрьләре “китабы белән танышу. 1 Бәйләнешле сөйләм күнекмәләрен үстерү. Эчтәлек сөйләү һәм анализлау, язучы иҗатына бәя бирү, таркату һәм гомумиләштерү күнекмәсе булу. . 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр уку, анализлау.
4.Тезислар.
5.Әдәбият теориясеннән белемнәр18.03 109-110 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате Сочинение Г.Ибраһимов иҗаты бунча 2 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү.20.03
21.03 111 Һади Такташның тормышы һәм иҗаты, “Нәләт” әсәре. “Җир уллары” трагедиясе.
. 1 Эчтәлек сөйләү һәм анализлау, язучы иҗатына бәя бирү, таркату һәм гомумиләштерү күнекмәсе булу. Беренче чор иҗатында гомумкешелек кыйммәтләре чагылу. Мифологик образларга игътибар. Абстракт, дини, мифологик һәм космик образларны чагылдыру. “Такташ үлде”, “Син дә үл инде” манифест рухындагы шигырьләр. Көрәшче аскетлыгы. Һ. Такташның романтик әсәрләренә анализ ясый белү, үзенчәлекле язу стилен, әсәрләренең уртак якларын белү. Тормышны мактаган булып, аның начар якларын күрсәтү, символлар һәм образларны күрсәтә белү, ирония алымын үзләштерү. 22.03 112 Һ. Такташның романтик әсәрләренә анализ ясау 1 “Күктән сөрелгәннәр”,”Антым”,”Урман кызы”,”Мәңгелек әкият”,”Сагыну” Һ. Такташның романтик әсәрләренә анализ ясый белү, үзенчәлекле язу стилен, әсәрләренең уртак якларын белү Тормышны мактаган булып, аның начар якларын күрсәтү, символлар һәм образларны күрсәтә белү, ирония алымын үзләштерү. 1.04 113 Һ.Такташ иҗатында яңа, реалистик алымнар.
ӘТ: Шигырь төзелеше турында мәгълүматларны киңәйтү, бербөтен төшенчә тудыру. 1 Такташ иҗатында яңа реалисик алым-сурәтләр килеп керү һәм активлашу: “Әйдә, энем”, “Инде бу кырларда”, “Ак чәчәкләр”, “Үтеп барышлый”. Яшәү мәгънәсен һәм табигать матурлыгын табигать һәм шәхес берлегендә табу. Тормышны мактаган булып, аның начар якларын күрсәтү, символлар һәм образларны күрсәтә белү, ирония алымын үзләштерү. 3.04 114 “Мәхәббәт тәүбәсе”, 1 Мәхәббәт, ата-ана һәм балалар мөнәсәбәтләрен иң изге, бөек хисләр төсендә җырлау. . 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләренә анализ.
4.Тезислар 4.04 115-116 “Югалган матурлык” драмасы 2 Мәхәббәт, ата-ана һәм балалар мөнәсәбәтләрен иң изге, бөек хисләр төсендә җырлау. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләренә анализ.
4.Тезислар 5.04
8.04 117 “Киләчәккә хатлар”ӘТ: Татар шигыре төзелеше, үзенчәлекләре, гомуми билгеләре. Поэзия төрләре. 1 Форма яңалыгы, үзенчәлеге. Шагыйрь, Мохтар карт, эшче образлары. Коммунистик идеология тудырган каршылыклар чагылу. Шәхси милекчелек һәм күмәкләштерү сәясәте берлеген тудырган ситуациядә крестьян язмышы, аның перспективасы. Шагыйрьнең поэзиягә алып килгән яңалыгы. Яңа образлар, фикерләр, сурәтләү чаралары. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Сәнгатьле уку.
Әсәрләренә анализ.
4.Тезислар 10.04 118 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате. . ӘТ: иҗат методы буларак романтизм. 1 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. 1.Язма эш.
2.Эшләрне тикшерү, анализлау
11.04 119 Сыйныфтан тыш уку сәгате.
Һ.Такташ иҗа тында мәхәббәт темасы. 1 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. Әдип иҗатына кызыксыну хисе тәрбияләү. 1.Сәнгатьле уку.
2. Әсәрләргә анализ.
3.Иҗади эш. 12.04 120-121 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате. Һади Такташ иҗатын
да мәхәббәт темасы. 2 Укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. 1.Язма эш.
2.Эшләрне тикше-рү, анализлау
15
17.04 122 Кәрим Тинчурин.Тор
мыш һәм иҗат юлына күзәтү. Драматургиясе, төп әсәрләре. Беренче әсәрләре. 1 Драматург турында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материал-лар белән таны
шу. “Американ” комедиясе белән танышу. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Рольләп уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 18.04 123 2.Кәрим Тинчурин һәм Салих Сәйдәшев хезмәттәшлеге 1 Драматург турында белгәннәрне искә төшерү. Яңа материал-лар белән таны
шу. “Зәңгәр шәл”, “Кандыр буе” әсәрләре белән танышу. 1.Укытучы лекциясе.
2.Чыгышлар.
3. Рольләп уку.
Әсәрләргә анализ.
4.Тезислар 19.04 124-126 Кәрим Тинчурин «Американ»
. 3 Әсәрдә көлке эчендә көлке бирелүе, конфликтның бу җәһәттән үзенчәлеге. Милләтне артка сөйрәүче иске гореф-гадәтләр. Үз-үзләрен фаш итүгә нигезләнеп сурәтләү үзенчәлекләре. Төп һәм ярдәмче образлар. Әсәрнең төзелешеӘсәрнең идея эчтәлеген ачу, образларның үзенчәлекле бирелешенә игътибар иттерү. 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләрне рольләргә бүлеп уку, анализлау.
4.Тезислар.
5.Әдәбият теориясеннән белемнәр22.04
24.04
25.04 127 ӘТ: Әдәби төрләр (драма) һәм жанрлар: комедия,трагедия,драма. Комедия жанры турында бербөтен төшенчә тудыру 1 Әдәби төрләр (драма) һәм жанрлар: комедия,трагедия,драма. Комедия жанры турында бербөтен төшенчә тудыру 1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Практик күнегүләр26.04 128 Сыйныфтан тыш уку сәгате.
Кәрим Тинчурин “Сакла, шартламасын!” комедиясе 1 Комедия жанры турында бербөтен төшенчә тудыру.Әсәрдә көлке эчендә көлке бирелүе, конфликтның бу җәһәттән үзенчәлеге. Милләтне артка сөйрәүче иске гореф-гадәтләр. Үз-үзләрен фаш итүгә нигезләнеп сурәтләү үзенчәлекләре. Төп һәм ярдәмче образлар. Әсәрнең төзелешеУкучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. Әдип иҗатына кызыксыну хисе тәрбияләү.Әсәрнең идея эчтәлеген ачу, образларның үзенчәлекле бирелешенә игътибар иттерү. 1.Сәнгатьле уку.
2. Әсәргә анализ.
3.Иҗади эш. 29.04 129 “Сүнгән йолдызлар” 1 Әсәрнең идея эчтәлеген ачу, образларның үзенчәлекле бирелешенә игътибар иттерү. Укучылар чыгышы.
.Әсәрдән өзекләрне рольләргә бүлеп уку, анализлау.
.Тезислар.
.Әдәбият теориясеннән белемнәр2.05 130 ӘТ:Әдәби барыш. Традицияләр. Яңачалык. Дәвамчалык. Халыкчанлык. Тарихилык. Миллилек. 1 Әсәрнең идея эчтәлеген ачу, образларның үзенчәлекле бирелешенә игътибар иттерү. Укучылар чыгышы.
Әсәрдән өзекләрне рольләргә бүлеп уку, анализлау.
.Тезислар.Әдәбият теориясеннән белемнәр3.05 1131-132 Бәйләнешле сөйләм үстерү сәгате К.Тинчурин иҗаты буенча сочинение 2
Яңа белемнәр булдыру: 20-30 нчы еллар әдәбиятында тарихи вакыйгаларның чагылышы. Г.Кутуй, К.Нәҗми, М.Крыймов, Д.Фәтхи әсәрләренә чор күзлегеннән карап анализ ясый белү.Вульгар идиологиянең шәхескә тискәре тәэсирен ачып салу.Шәфигулла образы,ярдәмче персонажлар. Яңа җәмгыятьтә торган саен күбрәк урын алган примитив тәртипләр ,аларның милли гадәт- йолалар белән көлкеле дә,кызганыч та тартыш- бәхәсе ,аларны берничә яссылыкта чагылдыруын белү.Әсәрнең төзелеше, үзенчәлекләре,арттыру алымнарын белү; совет тәртипләренә, вульгар социализма беренче үткен сатира булуын төшенү. 1.Язма эш.
2.Эпиграф сайлау, план төзү. 3.Эшләрне тикше рү анализлау
6.05
8.05 133-134 . Ирекле тема.
Фатих Әмирхан “Шәфигулла агай” 2 Укучыларның иҗади фикер ләү сәләтләрен үстерү.
1.Укытучы лекциясе.
2.Укучылар чыгышы.
3.Әсәрдән өзекләр белән танышу.
4.Образларга чагыштырмача характеристика бирү.
10..05
13.05 135 Фәтхи Бурнаш”Яш йөрәкләр”комедиясе 1 15.05 136 Сыйныфтан тыш уку сәгате.Демьян Фәтхи иҗаты.”Йолдызлар” әсәре.
1 16.05 137-138 Г.Рәхим “Идел “ повесте. 2 17.05
20.05 139 Кабатлау 1 22.05 140 Йомгаклау 1 23.05

Приложенные файлы


Добавить комментарий